Klauzula wykonalności i tytuł wykonawczy – wniosek, opłata, termin

W skrócie: komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego (art. 776 KPC). Tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny, np. prawomocny wyrok, ugoda sądowa albo akt notarialny z poddaniem się egzekucji, zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Klauzulę nadaje sąd na wniosek wierzyciela, a w niektórych sprawach z urzędu. Wniosek o nadanie klauzuli orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub nakazowi zapłaty nie podlega opłacie stałej. Opłata 50 zł dotyczy innych tytułów, np. aktu notarialnego, a także wniosków o nadanie klauzuli przeciwko małżonkowi dłużnika, wspólnikowi spółki oraz na rzecz lub przeciwko następcy prawnemu (art. 71 u.k.s.c.).

Stan prawny na 11 listopada 2026 r.

Tytuł egzekucyjny, klauzula wykonalności i tytuł wykonawczy – czym się różnią?

Co do zasady sama prawomocność wyroku nie wystarcza do wszczęcia egzekucji. Wyrok rozstrzyga spór, a klauzula wykonalności potwierdza, że zasądzony obowiązek może być wykonany w drodze egzekucji.

Jakie dokumenty są tytułami egzekucyjnymi?

Zgodnie z art. 777 § 1 KPC tytułami egzekucyjnymi są m.in.:

• orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, a także ugoda zawarta przed sądem,
• orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu,
• inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej,
• akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji, jeśli spełnia warunki z art. 777 § 1 pkt 4–6 KPC (m.in. określa obowiązek oraz termin jego wykonania lub zdarzenie, od którego zależy wykonanie; w akcie z pkt 5 wskazuje się też termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli). Oświadczenie o poddaniu się egzekucji może być złożone w odrębnym akcie notarialnym (art. 777 § 2 KPC). Jeżeli akt zabezpiecza pożyczkę udzieloną osobie fizycznej poza jej działalnością gospodarczą lub zawodową, do wniosku o klauzulę dołącza się dokument potwierdzający wydanie przedmiotu pożyczki (art. 781 § 1⁴ KPC), a suma, do której dłużnik poddaje się egzekucji, podlega ograniczeniu z art. 777 § 2¹ KPC.

Kiedy sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu?

Co do zasady klauzulę nadaje się na wniosek wierzyciela (art. 782 § 1 KPC). Z urzędu sąd nadaje ją m.in.:

• nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU), niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się (art. 782 § 2 KPC),
• tytułom wydanym w postępowaniu, które zostało lub mogło być wszczęte z urzędu (art. 782 § 1 zd. 2 KPC),
• w części, w jakiej tytuł obejmuje grzywnę, karę pieniężną orzeczoną w postępowaniu cywilnym albo koszty sądowe należne Skarbowi Państwa (art. 782 § 1 zd. 2 KPC),
• tytułowi nakazującemu osobie stosującej przemoc domową opuszczenie wspólnie zajmowanego mieszkania (art. 782 § 1¹ KPC).

Który sąd nadaje klauzulę wykonalności?

• Orzeczenie lub ugoda sądowa – sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła lub toczy. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy są w tym sądzie, z wyjątkiem Sądu Najwyższego oraz m.in. klauzul przeciwko wspólnikowi spółki osobowej, małżonkowi dłużnika, fundacji rodzinnej, nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, na rzecz lub przeciwko następcy prawnemu oraz klauzul uzależnionych od zdarzenia (art. 781 § 1 KPC).
• Tytuły sądów administracyjnych i inne tytuły, np. akt notarialny – sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika, zwykle według jego miejsca zamieszkania lub siedziby. Jeżeli tej właściwości nie można ustalić, sąd rejonowy, w którego okręgu ma być wszczęta egzekucja, a gdy wierzyciel zamierza wszcząć egzekucję za granicą – sąd rejonowy, w którego okręgu tytuł został sporządzony (art. 781 § 2 KPC).
• Elektroniczny tytuł wykonawczy (np. nakaz zapłaty z EPU), gdy klauzula ma być nadana m.in. przeciwko małżonkowi dłużnika, wspólnikowi spółki, nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego albo na rzecz lub przeciwko następcy prawnemu – sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika. Do wniosku dołącza się dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego (art. 781 § 1² i § 1³ KPC).

Czynności w sprawach o nadanie klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym wymienionym w art. 777 § 1 KPC, w tym aktom notarialnym, może wykonywać referendarz sądowy (art. 781 § 1¹ KPC). Ustawa przewiduje, że sąd rozpoznaje wniosek niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia (art. 781¹ KPC).

Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności – ile kosztuje?

Pierwszy wniosek o wydanie na podstawie akt odpisu orzeczenia kończącego postępowanie z klauzulą wykonalności, złożony przez stronę, która wszczęła postępowanie, nie podlega opłacie (art. 77a u.k.s.c.). W pozostałych przypadkach od wniosku o wydanie odpisu pobiera się opłatę w kwocie 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron (art. 77 ust. 1 u.k.s.c.). Opłat nie uiszczają strony zwolnione od kosztów sądowych z mocy ustawy, np. dochodzące roszczeń alimentacyjnych, oraz zwolnione przez sąd w zakresie przyznanego zwolnienia (art. 96 ust. 1 u.k.s.c.).

Klauzula wykonalności przeciwko małżonkowi, następcy prawnemu lub wspólnikowi

Klauzulę można nadać także przeciwko osobie, która nie jest wymieniona w tytule egzekucyjnym. Wymaga to wykazania określonych okoliczności, w większości przypadków dokumentem.

Klauzuli nie nadaje się przeciwko osobie, która w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której wydano tytuł przeciwko spółce, nie była już jej wspólnikiem (art. 778¹ KPC). Jeżeli następca, np. spadkobierca, odpowiada tylko z określonych przedmiotów albo do wysokości ich wartości, w klauzuli zastrzega się mu prawo powoływania się na tę ograniczoną odpowiedzialność (art. 792 KPC). Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej (np. rozdzielności) nie przeszkadza w nadaniu klauzuli przeciwko małżonkowi na podstawie art. 787 i 787¹ KPC ani w egzekucji z tych składników, które należałyby do majątku wspólnego, gdyby umowy nie zawarto. Małżonkowie mogą jednak bronić się powództwami przeciwegzekucyjnymi, jeżeli umowa była skuteczna wobec wierzyciela (art. 787² KPC).

Nabywca wierzytelności po powstaniu tytułu wykonawczego

Jeżeli wierzytelność przeszła na nabywcę po powstaniu tytułu wykonawczego, nabywca może wszcząć egzekucję na podstawie tego tytułu, wykazując przejście dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 804² § 1 KPC). Jeżeli nie dołączy tych dokumentów, organ egzekucyjny odmawia wszczęcia egzekucji bez wzywania do uzupełnienia braków (art. 804² § 2 KPC). Jeżeli wierzytelność przeszła po wszczęciu egzekucji, nabywca może wstąpić do postępowania na miejsce wierzyciela za jego zgodą, wykazując przejście takim samym dokumentem (art. 804¹ KPC). W takich przypadkach sąd odmawia nadania klauzuli na rzecz nabywcy (art. 788 § 3 KPC).

Trybu z art. 804¹ i 804² KPC nie stosuje się, jeżeli przeniesienie ma charakter warunkowy (chyba że warunek zawieszający spełnił się wcześniej i przedstawiono na to dokument) albo nastąpiło na rzecz podmiotu z miejscem zamieszkania lub siedzibą poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 804³ KPC). Wtedy, a także gdy organ egzekucyjny prawomocnie nie dopuścił nabywcy do postępowania lub odmówił wszczęcia egzekucji (art. 788 § 3 zd. 2 KPC), nabywca występuje o klauzulę na swoją rzecz.

Kiedy sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności?

Sąd nie nada klauzuli, jeżeli wierzyciel nie wykazał przesłanek jej nadania (np. wymaganym dokumentem), a w przypadku nabywcy wierzytelności – w sytuacji opisanej w art. 788 § 3 KPC. Ponadto art. 782¹ § 1 KPC nakazuje sądowi odmówić nadania klauzuli, jeżeli:

• w świetle okoliczności sprawy jest oczywiste, że wniosek jest sprzeczny z prawem albo zmierza do obejścia prawa,
• z okoliczności sprawy i treści tytułu wynika, że roszczenie uległo przedawnieniu, chyba że wierzyciel przedstawi dokument potwierdzający przerwanie biegu przedawnienia. Sąd nie bada przedawnienia odsetek wymagalnych po powstaniu tytułu.

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu (także innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo sądu polubownego), ugodą zawartą przed sądem lub sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem 6 lat. Jeżeli obejmuje ono świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem 3 lat (art. 125 § 1 KC). Art. 125 KC nie obejmuje aktu notarialnego. Do roszczeń z takiego tytułu stosuje się terminy przedawnienia właściwe dla danego roszczenia, czyli przepisy szczególne, a w ich braku art. 118 KC (6 lat, a dla świadczeń okresowych i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata). Prawomocne oddalenie wniosku z powodu przedawnienia nie pozbawia wierzyciela prawa do wytoczenia powództwa o ustalenie, że wierzytelność nie uległa przedawnieniu, chyba że wierzycielowi przysługuje dalej idące roszczenie (art. 782¹ § 2 KPC).

Elektroniczny tytuł wykonawczy

Orzeczenia wydane w postaci elektronicznej, np. nakaz zapłaty z EPU, otrzymują klauzulę wykonalności w systemie teleinformatycznym (art. 783 § 3¹ i § 4 KPC). Wyjątkiem jest nadanie klauzuli takiemu tytułowi m.in. przeciwko małżonkowi dłużnika, wspólnikowi spółki, nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego albo na rzecz lub przeciwko następcy prawnemu – wtedy klauzulę nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika, a do wniosku dołącza się dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego (art. 781 § 1² i § 1³, art. 783 § 3² KPC).

Do wniosku o wszczęcie egzekucji na podstawie elektronicznego tytułu dołącza się dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego, który pozwala komornikowi zweryfikować istnienie i treść tytułu. Wniosek można też złożyć za pośrednictwem tego systemu (art. 797 § 2 i 3 KPC).

Zaskarżenie postanowienia w przedmiocie klauzuli – zażalenie i skarga

Na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie (art. 795 § 1 KPC), a na postanowienie referendarza sądowego – skarga (art. 398²² § 1 i art. 795 § 3 KPC). Zażalenie i skargę wnosi się w terminie tygodnia (art. 394 § 2 i art. 398²² § 2 KPC), liczonym według zasad z art. 795 § 2 KPC:

• dla wierzyciela – od dnia wydania mu tytułu wykonawczego lub zawiadomienia o utworzeniu tytułu w systemie teleinformatycznym, a przy odmowie – od ogłoszenia postanowienia, a gdy ogłoszenia nie było, od jego doręczenia,
• dla dłużnika – od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

Dłużnik może w terminie tygodnia od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji zażądać sporządzenia uzasadnienia postanowienia o nadaniu klauzuli i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem (gdy klauzulę nadano bez odrębnej sentencji, doręcza się samo uzasadnienie). Wierzyciel może złożyć taki wniosek w terminie tygodnia od wydania mu tytułu wykonawczego albo doręczenia zawiadomienia o utworzeniu tytułu w systemie teleinformatycznym. Wtedy termin na zażalenie lub skargę biegnie od doręczenia uzasadnienia albo postanowienia z uzasadnieniem (art. 794² § 2 i 3, art. 795 § 2 KPC).

Niezależnie od zażalenia lub skargi dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, np. gdy przeczy zdarzeniom, na których oparto nadanie klauzuli, kwestionuje przejście obowiązku albo – przy tytule niebędącym orzeczeniem sądu – istnienie obowiązku. Małżonek, przeciwko któremu nadano klauzulę na podstawie art. 787 KPC, może w tym trybie wykazywać, że świadczenie wierzycielowi się nie należy (art. 840 § 1 pkt 1 i 3 KPC). O możliwości, terminie i sposobie zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli komornik poucza dłużnika w zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji (art. 805 § 1 KPC).

Dalszy tytuł wykonawczy i utrata tytułu

• Jeżeli egzekucja ma być prowadzona na rzecz kilku osób, przeciwko kilku osobom albo z kilku składników majątku tego samego dłużnika, sąd może wydać dalsze tytuły wykonawcze z oznaczeniem ich celu i liczby porządkowej (art. 793 KPC).
• Ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego następuje na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy (art. 794 KPC). Opłata od wniosku wynosi 50 zł.

Co dalej – wniosek o wszczęcie egzekucji

We wniosku o wszczęcie egzekucji wskazuje się świadczenie, które ma być spełnione, i dołącza tytuł wykonawczy (art. 797 § 1 KPC). Jeżeli z treści tytułu wynika, że termin przedawnienia upłynął, do wniosku dołącza się także dokument potwierdzający przerwanie biegu przedawnienia (art. 797 § 1¹ KPC). Szczegóły opisujemy w artykule Kiedy i jak złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji komorniczej.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.), art. 394, 398²², 776–797, 804¹–805 i 840.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.), art. 71, 72, 77, 77a i 96.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795), art. 118 i 125.

Informacja

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i dotyczy ogólnych zasad postępowania. Nie stanowi porady prawnej ani rekomendacji określonego działania w konkretnej sprawie. W przypadku wątpliwości dotyczących indywidualnej sytuacji prawnej należy skorzystać z pomocy adwokata, radcy prawnego albo punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.

⚖️ Ostatnia weryfikacja merytoryczna: 11.11.2026 — Izabella Osial, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grodzisku Mazowieckim.