Wszczęcie postępowania egzekucyjnego

Postępowanie egzekucyjne zaczyna się w momencie, który ma znaczenie i dla wierzyciela, i dla dłużnika. Od daty wszczęcia zależą m.in. przerwanie przedawnienia, wysokość opłaty egzekucyjnej i terminy na reakcję dłużnika. Inaczej wygląda to w egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego, a inaczej w egzekucji administracyjnej, np. prowadzonej przez urząd skarbowy.

Kiedy następuje wszczęcie egzekucji przez komornika

Egzekucję sądową wszczyna się na wniosek wierzyciela. Może ją też wszcząć z urzędu sąd, a w niektórych sprawach uprawniony organ (art. 796 KPC). Kodeks postępowania cywilnego nie ma przepisu, który wprost wskazywałby datę wszczęcia. Przyjmuje się, że postępowanie egzekucyjne jest wszczęte z chwilą złożenia do komornika wniosku wraz z tytułem wykonawczym. Wniosek, który został zwrócony z powodu braków albo co do którego komornik odmówił wszczęcia egzekucji, nie wywołuje skutków (art. 130 § 2 i art. 800¹ § 2 KPC).

Dłużnik dowiaduje się o wszczęciu później: z zawiadomienia, które komornik doręcza przy pierwszej czynności egzekucyjnej.

Zawiadomienie o wszczęciu egzekucji: co zawiera

Przy pierwszej czynności egzekucyjnej komornik doręcza dłużnikowi zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (art. 805 § 1 KPC). Pismo zawiera:

treść tytułu wykonawczego i odpis tego tytułu;
sposób egzekucji, np. zajęcie wynagrodzenia albo rachunku bankowego;
pouczenie o możliwości zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności;
pouczenie o przepisach dotyczących ograniczenia egzekucji i środków wolnych od zajęcia na rachunku bankowym.

Pouczenia mogą mieć formę odesłania do strony internetowej Krajowej Rady Komorniczej, gdzie jest treść przepisów. Na żądanie dłużnika komornik przesyła je na papierze. Na żądanie dłużnika komornik powinien też okazać oryginał tytułu wykonawczego (art. 805 § 1² i § 2 KPC).

Zawiadomienie często przychodzi razem z pierwszym zajęciem. Przy zajęciu rachunku dłużnik dostaje odpis zawiadomienia, które komornik wysłał do banku (art. 889 § 1 KPC).

Wszczęcie egzekucji a wszczęcie postępowania egzekucyjnego

W egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego oba określenia oznaczają to samo, czyli rozpoczęcie postępowania na podstawie tytułu wykonawczego. Różnica pojawia się w porównaniu z egzekucją administracyjną. Prowadzą ją np. naczelnik urzędu skarbowego czy ZUS, najczęściej przy podatkach, składkach i opłatach publicznych. Tam ustawa wprost określa moment wszczęcia. Następuje ono z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a jeśli wcześniej nastąpi zajęcie, np. doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, to z tą chwilą (art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Na piśmie widać, kto prowadzi egzekucję: komornik sądowy przy sądzie rejonowym czy organ administracji, np. urząd skarbowy.

Dlaczego data wszczęcia ma znaczenie

Przedawnienie. Złożenie wniosku do komornika przerywa bieg przedawnienia, a nowy termin zaczyna biec dopiero po zakończeniu postępowania (art. 123 § 1 pkt 1 i art. 124 § 2 KC). Jeśli roszczenie przedawniło się jeszcze przed złożeniem wniosku, dłużnik może żądać umorzenia postępowania, chyba że wierzyciel wykaże dokumentem, że bieg przedawnienia został wcześniej przerwany (art. 825 pkt 1¹ KPC).
Opłata egzekucyjna. Jeśli dłużnik w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci komornikowi całość lub część egzekwowanej kwoty, opłata od tej kwoty wynosi 3% zamiast 10% (art. 27 ustawy o kosztach komorniczych).
Umorzenie na wniosek wierzyciela. Jeśli wierzyciel wycofa sprawę przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia, opłata wynosi 100 zł. Później co do zasady 5% kwoty pozostałej do wyegzekwowania. Opłata ta przechodzi na dłużnika, jeśli umorzenie wynika z jego zapłaty lub porozumienia z wierzycielem w ciągu miesiąca od zawiadomienia (art. 29 ustawy o kosztach komorniczych).

Co robi komornik po wszczęciu egzekucji

Komornik prowadzi egzekucję sposobami wskazanymi we wniosku. Jeśli wierzyciel nie wskazał majątku, komornik ustala go z urzędu w rejestrach, do których ma dostęp, i wzywa dłużnika do złożenia wykazu majątku (art. 801 § 1 KPC). Komornik stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika (art. 799 § 1 KPC).

Co może zrobić dłużnik

Zapłacić dług, najlepiej w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia, wtedy opłata egzekucyjna wynosi 3%. Wpłatę opisuje się sygnaturą sprawy (Km).
Złożyć skargę na czynność komornika w terminie tygodnia (art. 767 KPC), jeśli uważa, że czynność naruszyła jego prawa.
Żądać zawieszenia egzekucji z pozostałego majątku, jeśli egzekucja z jednej części majątku oczywiście wystarcza na zaspokojenie wierzyciela (art. 799 § 2 KPC).
Wnieść powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 KPC), jeśli np. dług wygasł po wydaniu wyroku.

Więcej o tym, czego komornik nie może zająć: Czego komornik nie może zająć. O samym wniosku: Kiedy i jak złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji.

Komornik nie udziela porad prawnych. Pomocy w konkretnej sprawie udzielają adwokaci, radcowie prawni oraz punkty nieodpłatnej pomocy prawnej.

Informacja

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i dotyczy ogólnych zasad postępowania. Nie stanowi porady prawnej ani rekomendacji określonego działania w konkretnej sprawie. W przypadku wątpliwości dotyczących indywidualnej sytuacji prawnej należy skorzystać z pomocy adwokata, radcy prawnego albo punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.

⚖️ Ostatnia weryfikacja merytoryczna: 05.11.2026 — Izabella Osial, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grodzisku Mazowieckim.