Czego komornik nie może zająć? Rzeczy w domu, pieniądze i świadczenia wolne od egzekucji

Komornik prowadzi egzekucję z majątku dłużnika, ale nie z całego. Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks pracy i Prawo bankowe wyłączają spod egzekucji przedmioty potrzebne do codziennego życia, część wynagrodzenia i środków na rachunku oraz wiele świadczeń socjalnych. Takich rzeczy i kwot komornik nie zajmuje, a jeśli zostaną zajęte, można się od tego bronić w trybie opisanym na końcu artykułu.

Rzeczy w domu, których komornik nie zajmuje

Lista rzeczy wolnych od egzekucji jest w art. 829 KPC. Są to:

• podstawowe wyposażenie domu w liczbie niezbędnej dla dłużnika i domowników: lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza do przygotowywania posiłków, łóżka, stół i krzesła oraz po jednym źródle światła w każdym pokoju. Wyjątek: przedmioty, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych rzeczy tego rodzaju;
• pościel, bielizna i codzienne ubrania dłużnika i domowników, a także ubranie potrzebne do pracy lub służby;
• zapasy żywności i opału na jeden miesiąc dla dłużnika i rodziny, którą utrzymuje;
• narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce do produkcji na tydzień, z wyjątkiem pojazdów mechanicznych;
• pieniądze na bieżące utrzymanie: u osoby ze stałą pensją kwota odpowiadająca części pensji wolnej od egzekucji do najbliższej wypłaty, a u osoby bez stałej pensji lub prowadzącej działalność gospodarczą kwota potrzebna jej i rodzinie na dwa tygodnie;
• przedmioty do nauki, dokumenty osobiste, odznaczenia, przedmioty do praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które przy sprzedaży dałyby niewiele, a dla dłużnika mają dużą wartość użytkową;
• przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków rodziny, np. wózek inwalidzki czy sprzęt rehabilitacyjny;
• u rolnika także jedna krowa albo dwie kozy lub trzy owce z paszą do najbliższych zbiorów, a w gospodarstwie rolnym m.in. stado podstawowe i podstawowe maszyny (art. 829 pkt 3 i art. 829¹ KPC).

Telewizor, komputer, telefon

Przepis nie wymienia telewizora, komputera, konsoli ani biżuterii, więc co do zasady mogą zostać zajęte. Komputer czy telefon są wolne od zajęcia, jeśli są niezbędne do nauki albo do osobistej pracy zarobkowej dłużnika. O tym, czy rzecz jest „niezbędna”, decydują okoliczności konkretnej sprawy.

Rzeczy domowników i innych osób

Komornik zajmuje ruchomości dłużnika, które są w jego władaniu. Nie zajmuje rzeczy, o których z okoliczności sprawy wynika, że nie należą do dłużnika. Jeśli przedstawiony zostanie na piśmie niebudzący wątpliwości dowód, że zajęta rzecz nie jest własnością dłużnika, komornik w tym zakresie umarza postępowanie. Wyjątkiem jest sytuacja, w której dłużnik sam przekazał tę rzecz osobie trzeciej (art. 845 § 2 i § 2² KPC). W egzekucji alimentów komornik może zająć także rzeczy osoby mieszkającej z dłużnikiem, chyba że ta osoba udowodni, że są jej własnością (art. 845 § 2¹ KPC).

Wynagrodzenie i umowy cywilnoprawne

Granice egzekucji z pensji wyznacza Kodeks pracy (art. 87 i 87¹). Liczy się je od kwoty netto, czyli po odliczeniu składek, zaliczki na podatek i wpłat do PPK:

• przy długach innych niż alimenty komornik może zająć najwyżej połowę wynagrodzenia, a wolna od zajęcia jest zawsze kwota minimalnego wynagrodzenia netto. Przy pracy na część etatu ta kwota jest proporcjonalnie niższa;
• przy alimentach można zająć do trzech piątych wynagrodzenia, a kwota wolna nie obowiązuje.

Te same zasady stosuje się do świadczeń powtarzających się, które mają zapewnić utrzymanie albo są jedynym źródłem dochodu dłużnika, np. regularnego wynagrodzenia z umowy zlecenia (art. 833 § 2¹ KPC). Stosuje się je również do zasiłku dla bezrobotnych (art. 833 § 1¹ KPC), więc zasiłek nie jest w całości wolny od zajęcia.

Pieniądze na rachunku bankowym

Środki na rachunkach oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych i lokatach jednej osoby są wolne od zajęcia do 75% minimalnego wynagrodzenia w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym trwa zajęcie (art. 54 Prawa bankowego). Limit dotyczy łącznie wszystkich rachunków tej osoby, niezależnie od liczby umów i banków. W 2026 r. wynosi 3604,50 zł (75% z 4806 zł). Na rachunku wspólnym kilku osób kwota wolna jest jedna, niezależnie od liczby współposiadaczy.

Więcej o zajęciu rachunku: Czy komornik może zająć konto bankowe i jakie środki są wolne od zajęcia.

Świadczenia, których komornik nie zajmuje

Art. 833 § 6 KPC wyłącza spod egzekucji m.in.:

• świadczenia alimentacyjne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego;
• świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe i dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów;
• świadczenie wychowawcze („800+”), świadczenie „dobry start”, świadczenia „Aktywny rodzic”, jednorazowe świadczenie „Za życiem”;
• świadczenie wspierające i świadczenia z pomocy społecznej;
• dodatki i bony energetyczne, m.in. dodatek osłonowy, węglowy, elektryczny, bon energetyczny i bon ciepłowniczy.

Nie podlegają egzekucji także dodatki mieszkaniowe (art. 833 § 8 KPC), świadczenia dla rodzin zastępczych (art. 833 § 7 KPC) oraz m.in. zwrot kosztów podróży służbowych i stypendia ze środków Skarbu Państwa, poza wyjątkami z art. 831 KPC.

Gdy takie świadczenie wpłynie na rachunek, zajęcie rachunku go nie obejmuje (art. 890 § 1¹ KPC). Bank rozpoznaje te wpłaty po oznaczeniu przelewu od wypłacającego. Jeśli świadczenie zostanie zablokowane, można to wyjaśnić z bankiem albo z komornikiem.

Emerytura i renta

Z emerytury i renty z ZUS komornik może zająć do 25% świadczenia przy zwykłych długach i do 60% przy alimentach. Część świadczenia jest zawsze wolna od egzekucji. Ta kwota zmienia się co roku od 1 marca, a jej aktualną wysokość ogłasza Prezes ZUS (art. 140–141 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

Samochód i nieruchomość

Samochód co do zasady podlega egzekucji, także wtedy, gdy dłużnik używa go do pracy, bo ochrona narzędzi pracy w art. 829 pkt 4 KPC wprost nie obejmuje pojazdów mechanicznych. Pojazd może być wolny od zajęcia, jeśli jest niezbędny ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członka jego rodziny (art. 829 pkt 9 KPC).

Mieszkanie, dom lub działka mogą zostać objęte egzekucją tylko na wyraźny wniosek wierzyciela (art. 799 § 1 KPC). Komornik nie kieruje egzekucji do nieruchomości sam z siebie.

Co można zrobić, gdy zajęto rzecz wolną od egzekucji

• Skarga na czynność komornika do sądu rejonowego (art. 767 KPC). Termin to tydzień od dnia czynności, jeśli skarżący był przy niej obecny lub został zawiadomiony o jej terminie. W innych przypadkach termin liczy się od zawiadomienia o czynności albo od dnia, w którym skarżący się o niej dowiedział. Skargę składa się do komornika, który dokonał czynności, a ten przekazuje ją do sądu, chyba że sam ją uwzględni. Można użyć urzędowego formularza. Opłata od skargi wynosi 50 zł.
• Powództwo o zwolnienie zajętej rzeczy od egzekucji (art. 841 KPC). Przysługuje osobie trzeciej, czyli właścicielowi rzeczy, który nie jest dłużnikiem, w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o zajęciu.
• Jeśli zajęto świadczenie wolne od egzekucji, które wpłynęło na rachunek, można to wyjaśnić z bankiem albo z komornikiem.

Komornik nie udziela porad prawnych. Pomocy w konkretnej sprawie udzielają adwokaci, radcowie prawni oraz punkty nieodpłatnej pomocy prawnej.

Informacja

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i dotyczy ogólnych zasad postępowania. Nie stanowi porady prawnej ani rekomendacji określonego działania w konkretnej sprawie. W przypadku wątpliwości dotyczących indywidualnej sytuacji prawnej należy skorzystać z pomocy adwokata, radcy prawnego albo punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.

⚖️ Ostatnia weryfikacja merytoryczna: 05.11.2026 — Izabella Osial, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grodzisku Mazowieckim.